Vochtvlek op het plafond: lek of condensatie?

Het moment. Een lek verschijnt tijdens of vlak na de regen en droogt daarna op. Condensatie verschijnt bij koud weer, vooral 's morgens, en heeft niets met neerslag te maken. Noteer twee weken lang wanneer de vlek donkerder wordt: dat alleen al beslist meestal.

De vorm. Een lek geeft een vlek met een scherpe, vaak bruine rand, omdat het water stof en hout meesleept. Condensatie geeft een diffuse, grijzige zone, soms met zwarte schimmelpuntjes.

De plaats. Een lek volgt de zwaartekracht en de balken; het komt vaak meters van de oorzaak naar buiten. Condensatie zit waar het koud is: tegen de buitenmuur, in de hoeken, rond de dakkapel — dus altijd op dezelfde plekken.

De omvang. Een lek groeit met elke bui en blijft daarna gelijk. Condensatie komt en gaat met het seizoen en verdwijnt in de zomer bijna volledig.

Dat is de reden waarom eigenaars zo vaak op de verkeerde plek zoeken. Water dat door een gebroken pan of een scheur in het onderdak binnenkomt, valt niet loodrecht naar beneden: het loopt over de folie, dan langs een keper, dan langs een balk, en het komt naar buiten op het laagste punt van dat traject.

Dat punt kan meters verderop liggen, en het ligt bijna nooit onder de eigenlijke schade. Daarom klimmen wij naar boven en volgen wij het spoor terug in plaats van het plafond open te breken.

In een rijwoning met ingewerkte bakgoot geldt hetzelfde, maar horizontaal: het water gaat de muurkop in en verspreidt zich in de spouw voor het weer tevoorschijn komt.

Dan is het dak niet stuk en helpt geen enkele herstelling. De oorzaak is warme, vochtige binnenlucht die in de koude dakopbouw dringt en daar neerslaat. Drie dingen zijn dan aan de orde: een doorlopend dampscherm aan de warme zijde, een vrije luchtlaag tussen isolatie en onderdak, en voldoende ventilatie in de woning zelf.

In de praktijk is het bijna altijd het dampscherm dat ontbreekt of doorbroken is — een spot, een kabel, een niet-afgeplakte overlap. Wij vinden dat regelmatig op zolders die vijftien jaar geleden zijn geïsoleerd, en het is precies het onderwerp waarover wij in Zaventem het vaakst worden geraadpleegd.

Doe er iets aan vóór de winter. Natte isolatie isoleert niet meer, en het hout eromheen begint te rotten — dan wordt het wél een dakwerk.

Wanneer de vlek na elke bui groter wordt, wanneer er water langs een lichtpunt loopt, wanneer u de bepleistering hoort loskomen, of wanneer het plafond begint door te hangen. Dat laatste betekent dat er water in de constructie staat en niet meer alleen op het oppervlak.

In alle andere gevallen is er tijd om het juist te doen: eerst vaststellen, dan herstellen. Wie het plafond herschildert vóór de oorzaak is gevonden, schildert het volgend jaar opnieuw — en betaalt intussen de schade eronder.